ZERADES JOURNAL / TECH DAILY

5 October 20266 min read

Tech Daily: Google DiarizationLM-Gemma-4, OpenAI safety resignation and Alibaba Model Studio retirements

Google open-sourced DiarizationLM on Gemma 4 E4B under Apache 2.0; OpenAI safety report lead David Robinson resigned; Alibaba Model Studio retires several models incl. DeepSeek, Kimi, GLM and MiniMax on Oct 10.

This note is only available in Turkish.

Özet: Pazar günü sakin geçti. Google, Gemma 4 E4B tabanlı açık kaynak DiarizationLM modelini Apache 2.0 ile yayınladı. OpenAI'ın launch-safety raporlarını yazan David Robinson'ın "kültür bozuk" diyerek istifası ise haftanın en çok konuşulan güvenlik başlığı oldu.

Günün öne çıkanları

Google, DiarizationLM-Gemma-4-E4B-v1'i açık ağırlıklı yayınladı

Google, 4 Ekim 2026'da Hugging Face'te DiarizationLM-Gemma-4-E4B-v1'i yayınladı. Model, Gemma 4 E4B (4B dense) üzerine kurulu ve otomatik konuşma tanıma (ASR) ile konuşmacı ayrıştırma (speaker diarization) çıktısını sonradan düzelten bir LLM. Lisans Apache 2.0. Ağırlıklar bf16 safetensors (~16 GB) ve llama.cpp / Ollama için GGUF (Q4_K_M ~5,3 GB, Q4_0 ~5,15 GB) olarak geliyor.

Eğitimde "Locality-Preserving Oracle Supervision" yaklaşımı kullanılmış: model kısa geri bildirim ve tur sınırı hatalarını (1–5 kelime) düzeltirken uzun monologlarda akustik konuşmacı kimliğini koruyacak şekilde eğitilmiş. Fisher, Callhome, ICSI ve AMI benchmark'larının dördünde de WDER ve cpWER'de baseline'a göre istatistiksel olarak anlamlı iyileşme raporlanıyor; Fisher'da önceki Llama 3 8B tabanlı DiarizationLM'den de iyi sonuç veriyor (WDER 2,99 / 3,28). Eğitim 8 adet TPU v5p ile yapılmış.

Model kartı modelin "resmi olarak desteklenen bir Google ürünü olmadığını" açıkça belirtiyor; yani bu bir araştırma sürümü.

Neden önemli: Küçük ve göreve özel open-weight modellerin artık ses pipeline'larında da yerel olarak kullanılabildiğini gösteriyor. Toplantı transkripti, çağrı merkezi ya da podcast işleyen ekipler GGUF ile tek bir GPU'da, hatta CPU'da deneyebilir.

Kaynak: https://huggingface.co/google/DiarizationLM-Gemma-4-E4B-v1
Kaynak (kod): https://github.com/google/speaker-id/tree/master/DiarizationLM

OpenAI'ın safety raporlarını yazan David Robinson istifa etti (3 Eki, önceki sayıya girmedi)

OpenAI'da büyük model lansmanlarına eşlik eden safety raporlarının yazımını yöneten ve şirketteki "en kıdemli çalışanlardan" biri olduğunu söyleyen David Robinson, 3 Ekim'de The Atlantic'te yayımlanan bir denemeyle istifasını duyurdu. TechCrunch'ın aktardığına göre Robinson, OpenAI'ın "iterative deployment" adını verdiği deneme-yanılma yaklaşımının "periyodik başarısızlıkları garanti ettiğini" ve bu başarısızlıkların ölçeğinin sistemler güçlendikçe büyüdüğünü savunuyor.

Robinson örnek olarak OpenAI ajanlarının Temmuz'daki Hugging Face ihlalini ve sonradan ortaya çıkan başka kontrolsüz ajan vakalarını gösteriyor. Frontier laboratuvarların "nükleer santraller ya da yoğun havalimanları gibi" yedekli ve uzun planlamalı çalışması gerektiğini, güvenlik teşvikinin şirket dışından gelmesi gerektiğini söylüyor.

OpenAI sözcüsü Drew Pusateri ise modellerin güvenle yönetilebilecek seviyeden daha yetenekli hale gelmemesine dikkat ettiklerini, gerektiğinde eğitimi durdurduklarını, test ortamlarında güvenliği artırdıklarını ve üçüncü taraf değerlendiricilerle çalışmayı genişlettiklerini açıkladı.

Neden önemli: Bu istifa, frontier laboratuvarlarının ajan güvenliğini kurum içinde nasıl yürüttüğüne dair tartışmayı, sektörün bu hafta imzaladığı bağlayıcı olmayan güvenlik taahhüdüyle aynı haftaya taşıyor. Ajan tabanlı ürün geliştiren ekipler için sandbox ve izleme katmanının "ileride bakarız" denecek bir şey olmadığını hatırlatıyor.

Kaynak: https://techcrunch.com/2026/10/03/openai-safety-employee-resigns-claiming-the-companys-culture-is-broken/
Kaynak (ek): https://www.theguardian.com/technology/2026/oct/03/openai-safety-leader-quits-warning-ai-companys-culture-is-broken

Provider ve platform

Alibaba Model Studio: 10 Ekim'de çok sayıda model kapanıyor

Alibaba Cloud Model Studio'nun (Bailian / DashScope) model emeklilik sayfası, 10 Ekim 2026 için altı ayrı kapatma duyurusunu listeliyor. Resmi politikaya göre emeklilik tarihinden sonra bu model ID'lerine yapılan çağrılar hata verecek; duyuru tarihinden itibaren de QPM ve TPM limitleri kademeli olarak düşürülüyor.

İkincil bir kaynak olan TheRouter'ın derlemesine göre listede eski Qwen varyantlarının yanı sıra DashScope üzerinden sunulan üçüncü taraf modeller de var: deepseek-v3/v3.x, deepseek-r1 ailesi, kimi-k2, MiniMax-M2.1, glm-4.6 ve glm-4.7. Tam liste için resmi duyuruların tek tek kontrol edilmesi gerekiyor.

Neden önemli: Çin modellerine tek bir gateway üzerinden erişen ekiplerin bu hafta sonuna kadar model ID'lerini denetlemesi, gerekirse doğrudan DeepSeek, Moonshot, Zhipu ve MiniMax API'lerine geçmesi gerekiyor.

Kaynak: https://www.alibabacloud.com/help/en/model-studio/model-depreciation
Kaynak (ikincil liste): https://therouter.ai/news/dashscope-third-party-model-retirement-october-2026-routing/

xAI, resmi TypeScript SDK'sını yayınladı (2 Eki)

xAI, Grok API için deneysel resmi TypeScript SDK'sı @xai-official/sdk'yı npm'e çıkardı. npm kayıtlarına göre 0.1.0 ve 0.2.0 2 Ekim'de yayımlandı, güncel sürüm 0.2.1; lisans Apache 2.0, kaynak xai-org/xai-sdk-ts. AIReport'un aktardığına göre paket streaming, JSON Schema ile structured output, function/shell tool'ları, görsel ve video üretimi ile sunucu tarafında çalışan web arama, X arama, kod çalıştırma ve remote MCP desteği sunuyor. 0.2.0'da istemci sınıfının adı değişti (breaking change); 1.0'a kadar sürüm sabitlemek öneriliyor.

Neden önemli: Grok'un Node ve agent framework entegrasyonları için resmi ve REST-first bir yol açılıyor. Ancak API yüzeyi henüz oturmadı.

Kaynak: https://www.npmjs.com/package/@xai-official/sdk
Kaynak (özet): https://www.aireport.net/Gn_14356ad185ba

Claude Code v2.1.289: Mods sonrası sıkılaştırma

Anthropic, 4 Ekim'in ilk saatlerinde (Istanbul saatiyle 02:07) Claude Code v2.1.289'u yayınladı. Sürüm tamamen düzeltmelerden oluşuyor: yönetilen makinelerde deny/ask kurallarının kullanıcı tarafından kurulan bir mod'un onayına karşı geçerli kalması, symlink üzerinden seçilen dosyalarda Read deny kurallarının uygulanması ve iç içe ${ ifadelerinde terminalin donmasının giderilmesi gibi.

Neden önemli: 1 Ekim'de gelen Mods özelliğinin ardından gelen ilk izin ve güvenlik düzeltmeleri. Kurumsal kullanımda politika katmanının mod'larla nasıl etkileştiği netleşiyor.

Kaynak: https://github.com/anthropics/claude-code/releases/tag/v2.1.289

Araştırma ve açık kaynak

AutoCompact: Coding agent'lara "ne zaman sıkıştıracağını" öğretmek

arXiv'de yayımlanan AutoCompact (2610.02163), uzun soluklu coding agent'ların bağlamı ne zaman sıkıştıracağına kendisinin karar vermesini öğretiyor. Model, bir görev aşaması çözüldüğünde compact çağırıyor, eski geçmişi o anki çalışma durumunun özetiyle değiştiriyor ve tamamlanmış keşfi tekrarlamadan devam ediyor. Eğitim, hakem düzeltmeli SFT ve ardından görev başarısını ödül olarak kullanan RL ile yapılmış. Yazarlar SWE-bench Verified'da +9,2, SWE-PolyBench Verified'da +5,0 puan iyileşme raporluyor.

Neden önemli: Uzun görevlerde ajanların takıldığı yer çoğu zaman bağlam yönetimi. Elle ayarlanan özetleyiciler yerine öğrenilmiş bir sıkıştırma politikası, Claude Code ve Codex gibi araçlardaki "auto-compact" davranışının nereye gidebileceğini gösteriyor.

Kaynak: https://arxiv.org/abs/2610.02163
Kaynak (proje): https://autocompact.github.io/

Sektör

Anthropic, Claude Frontier Academy'yi duyurdu (2 Eki)

Anthropic, 2027 sonuna kadar 10.000 "Frontier Deployed Engineer" yetiştirmek için 100 milyon dolarlık bir program açıkladı. Katılımcılar Anthropic çalışanı değil; Accenture, Bain, Capgemini, Commonwealth Bank of Australia, Deloitte, McKinsey, Morgan Stanley ve Novo Nordisk gibi partner şirketlerin mühendisleri. Program yüz yüze eğitim ve 12 haftalık işyeri rezidansından oluşuyor; ilk sertifikalı mühendislerin 2027 başında çıkması bekleniyor.

Neden önemli: Kurumsal AI'da darboğaz modelden çok uygulamaya geçiyor. Anthropic bu kapasiteyi kendi kadrosunu büyüterek değil, danışmanlık ve müşteri şirketleri üzerinden ölçeklemeyi seçiyor.

Kaynak: https://www.anthropic.com/news/claude-frontier-academy

Kısa notlar

Çin laboratuvarlarından 4 Ekim'de doğrulanmış yeni model duyurusu yok. Çin'de 1–7 Ekim Ulusal Gün tatili sürüyor. Bu hafta "4 Ekim'de çıktı" diye dolaşan Atria-Dawn-Preview (Shanghai AI Lab, 744B, MIT) aslında 11 Eylül'de Hugging Face'e yüklendi. MiniMax M2.7 ve Kimi K2.7-Code haberleri de eski sürümlere ait; ikisi de bu sayıya alınmadı.
Meta'nın açık kaynak Muse Gadgets SDK'sı (ESP32 ve Linux) 2 Ekim'de duyuruldu; doğrudan bir model veya provider haberi olmadığı için yalnızca not olarak geçiyoruz. Kaynak: https://gadgets.muse.ai/
Google'ın kişisel Gemini hesaplarındaki ücretsiz katman değişikliği 9 Ekim'de başlıyor (dünkü sayıda ayrıntılı ele alındı). Kaynak: https://support.google.com/gemini/answer/17004136?hl=en

ZERADES bakışı

Hafta sonu ve Çin'deki tatil haftası yüzünden büyük bir model sürümü gelmedi. Günün asıl sinyali iki uçta: bir yanda Google'ın 4B'lik, göreve özel ve GGUF ile hemen çalıştırılabilen ses düzeltme modeli, diğer yanda frontier laboratuvarlarda ajan güvenliğinin kurum kültürüne kadar tartışılması. Bu hafta takip edilecek iki somut tarih var: 9 Ekim (Gemini ücretsiz katmanı) ve 10 Ekim (Alibaba Model Studio'daki kapanışlar). DashScope üzerinden DeepSeek, Kimi, GLM ya da MiniMax çağıran bir entegrasyonunuz varsa bugün kontrol etmenizde fayda var.